Haqqımızda

Haqqımızda

Bank haqqında

2007-ci ildə yaradılmış PAŞA Bank Azərbaycanın aparıcı korporativ bankıdır. Biz investisiya bankçılığı, ticarətin maliyyələşdirilməsi, aktivlərin idarə edilməsi də daxil olmaqla əsas maliyyə xidmətlərini, o cümlədən kiçik və orta sahibkarlıq üçün tam xidmətlər dəstini təklif edirik. Bank iqtisadiyyatın qeyri-neft sektorunun əsas sahələrinə - aqrobiznes, nəqliyyat, tikinti, ticarət və Azərbaycanın iqtisadiyyatının müxtəlifliyinə öz töhfəsini verən digər sahələrə xidmət göstərir.

PAŞA Bank kapital səviyyəsinə görə Azərbaycanın ən iri özəl bankıdır, həmçinin aktivlərinin həcminə görə TOP-5 özəl bankları siyahısına daxildir. 30 iyun 2017-ci il tarixinə olan göstəricilərə görə bankın kapitalı 357 milyon AZN-dən artıq, aktivlərinin səviyyəsinə görə isə 3 334 milyon AZN*-dən çox olmuşdur. Aparıcı banklardan biri olan PAŞA Bank davamlı və stabil inkişaf göstəricilərini daha da möhkəmləndirməkdədir. Rəqəmlərlə bağlı ətraflı məlumatı "Maliyyə hesabatlar" bölməsindən əldə edə bilərsiniz.

PAŞA Bankın baş ofisi Bakıda yerləşir, paytaxtda və ölkənin bölgələrində isə 6 biznes-mərkəz fəaliyyət göstərir. 2013-cü ildən etibarən biz Gürcüstanda təmsil olunuruq, 2014-cü ildən – Türkiyədə. Törəmə bankları vasitəsilə regional şəbəkə yaradaraq PAŞA Bank beynəlxalq və regional əməkdaşlıq üçün bir sıra yeni imkanlar yaratmışdır. Bununla Bank bölgənin üç ölkəsində işgüzar prosesləri birləşdirəcək "Bakı-Tbilisi-İstanbul" fəal ticarət üçbucağı yaratmağı planlaşdırır.

PAŞA Bank dəfələrlə beynəlxalq maliyyə KİV tərəfindən müxtəlif istiqamətlər, o cümlədən investisiya, özəl-bankçılıq xidmətlərinin təklifi və s. üzrə Azərbaycan bazarının lideri kimi tanınmışdır. 2011, 2012 və 2013-cü illərdə PAŞA Bank "EMEA Finance" tərəfindən "Azərbaycanın ən yaxşı investisiya bankı" elan olunub. Həmçinin PAŞA Bank 2013-cü ildə "World Finance"ın versiyası üzrə "Best Private Bank in Azerbaijan" mükafatına və "Europe Banking Awards 2012" çərçivəsində özünün Korporativ Sosial Məsuliyyət Proqramına görə Avropada ən yaxşı bank adına layiq görülüb. Həmçinin dünyanın aparıcı maliyyə institutlarından biri olan Commerzbank AG tərəfindən təsis olunmuş xüsusi mükafat - «Trade Award» - 2014-cü ilin yekunlarına görə ticarətin maliyyələşdirilməsi sahəsində Azərbaycanın ən fəal bankı kimi PAŞA Banka təqdim olunmuşdur. 2014-2015-ci illərdə "EMEA Finance" tərəfindən "Azərbaycanın Ən Yaxşı Bankı" nominasiyasında qalib kimi PAŞA Bank seçilib. 2016-ci ildə Bank "World Finance" jurnalı tərəfindən "Ən Yaxşı Bank Qrupu" və "Ən yaxşı Kommersiya Bankı", Global Finance jurnalı tərəfindən isə "Ən yaxşı bank" mükafatları ilə təltif olunub. 
 
Fəaliyyət göstərdiyimiz müddət ərzində biz ekspert cəmiyyətinin yüksək qiymətlərinə nail olmuşuq. Standard & Poor's tərəfindən PAŞA Banka uzunmüddətli 'BB-' və qısamüddətli 'B', Fitch Ratings tərəfindən isə uzunmüddətli 'B+' və qısamüddətli 'B' kredit reytinqini verilmişdir.

PAŞA Bank bu gün dünyanın 14 dilində danışan 8 milliyəti təmsil edən 500 nəfərdən çox ixtisaslı əməkdaşın daxil olduğu beynəlmiləl komandadır. Biz Bankın ən iri regional maliyyə təşkilatlarından birinə çevrilməsi üzərində hər gün işləyirik, və artıq bu gün dünya səviyyəli məhsul və xidmətlər təklif edirik. Biz Azərbaycanda iri investisiya holdinqi olan, o cümlədən sığorta, tikinti, tikinti materialların istehsalı, turizm və biznesin digər istiqamətlərində geniş təmsil olunan PAŞA Şirkətlər Qrupunun bir hissəsiyik. Azərbaycanın ən gənc, eyni zamanda ən iri banklarından biri olaraq, biz daim "əlimizi" maliyyə və texnoloji dəyişikliklərin "nəbzində tuturuq". Bazarın müasir tendensiyaları ilə ayaqlaşmaqla, biz müştərilərimizin üstünlük verdikləri məsələlərdə məmnuniyyətini daha da artırmaq üçün beynəlxalq təcrübəni və ən yeni texnologiyaları inamla mənimsəyirik.

* 1 USD - 1.7022 AZN (30.06.2017)

Korporativ video çarx

Bank haqqında qısa metrajlı video çarxı nəzərinizə çatdırırıq.

Bank rekvizitləri

Bankın hüquqi ünvanı və rekvizitlər:

Tam adı – “PAŞA Bank” Açıq Səhmdar Cəmiyyəti
Qısaldılmış adı - “PAŞA Bank” ASC
Poçt ünvanı - AZ 1005, Yusif Məmmədəliyev küçəsi, 13, Bakı şəhəri, Azərbaycan

Bankın rekvizitləri:
Kod: 505141
VÖEN: 1700767721
Müxbir hesab №:
AZ82NABZ01350100000000071944 (AZN)
AZ04NABZ01350200000000071840 (USD)
AZ30NABZ01350200000000071954 (EUR)
SWIFT BIK: PAHAAZ22

Missiya və məqsədlər

Missiya və məqsədlər

Strateji baxış:
Bizim uzun müddətli prioritetimiz yüksək etik standartlara riayət edən, keyfiyyətli xidmətlər göstərən, mükəmməl işgüzar nüfuza və güclü maliyyə potensialına malik aparıcı Azərbaycan bankı olmaqdır.

PAŞA Bankın missiyası aşağıdakılar vasitəsilə tərəfdaşlarına xidmət etməkdən ibarətdir:
-müştərilərimizin ehtiyaclarına uyğun müəyyən edilmiş yüksək keyfiyyətli xidmət və məhsullarla təmin etməklə müştərilərimizin inkişafına töhfə vermək;
- peşəkar və işinə sadiq işçi heyətini işə cəlb etmək, təlimləndirmək və ixtisasını artırmaq;
- ictimaiyyətin rifah və inkişafını təmin etmək öhdəliyini yerinə yetirmək;
- güclü maliyyə mövqeyini qorumaq;
- biznes əməliyyatlarının şəffaf və düşünülmüş qaydada həyata keçirilməsi öhdəliyinə sadiq qalmaq.

Strateji hədəflər:
Kapitalın və təşkilat effektivliyinin möhkəmləndirilməsi;
Əsas bacarıqların gücləndirilməsi;
Bazar mövqeyinin genişləndirilməsi;
Müştəri xidmətlərinin dəstəklənməsi;
Qrup daxilində sinerji təşəbbüslərinin yaradılması.

İdarəetmə

Səhmdarlar

Bankın səhmdarları iki hüquqi şəxs: PASHA Holding Ltd. (60%), Ador Ltd. (30%) və bir fiziki şəxs: Cənab Arif Pashayevdir (10%).

Struktur

Paşa Bankın Strukturu

Paşa Bankın strukturuna aparan link

Təklif və Şikayətlər

Bizim layihələr

Müxbir əlaqələr

Maliyyə hesabatları

Maliyyə hesabatları

Bankın rəsmi auditoru:
Ernst & Young Holdings (CIS) B.V.
Ünvan: Port Baku Tauers Biznes Mərkəzi
Cənub qülləsi, 9-cu mərtəbə,
Neftçilər prospekti, 153
Bakı, AZ1010, Azərbaycan
Tel: +994 12 4907020
Fax: +944 12 4907017
www.ey.com/az

2017

Maliyyə hesabatları III rüb

Faiz Riski - Həssaslıq təhlili III rüb

Ödəniş müddətlərinin bölgüsü III rüb

Prudensial normativlər III rüb

Valyuta mövqeyi III rüb

Digər maliyyə məlumatı III rüb

Maliyyə hesabatları II rüb

Faiz Riski - Həssaslıq təhlili II rüb

Ödəniş müddətlərinin bölgüsü II rüb

Prudensial normativlər II rüb

Valyuta mövqeyi II rüb

Digər maliyyə məlumatı II rüb

Maliyyə hesabatları I rüb

Faiz Riski - Həssaslıq təhlili I rüb

Ödəniş müddətlərinin bölgüsü I rüb

Prudensial normativlər I rüb

Valyuta mövqeyi I rüb

Digər maliyyə məlumatı I rüb

2016

İllik hesabatı 2016

31 dekabr 2016-cı il tarixinə konsolidə edilmiş müstəqil auditorların hesabatı

Maliyyə hesabatları IV rüb

Digər maliyyə məlumatı IV rüb

Faiz Riski - Həssaslıq təhlili IV rüb

Ödəniş müddətlərinin bölgüsü IV rüb

Prudensial normativlər IV rüb

Valyuta mövqeyi IV rüb

Maliyyə hesabatları III rüb

Digər maliyyə məlumatı III rüb

Faiz Riski - Həssaslıq təhlili III rüb

Ödəniş müddətlərinin bölgüsü III rüb

Prudensial normativlər III rüb

Valyuta mövqeyi III rüb

30 iyun 2016-cı il tarixinə konsolidə edilmiş müstəqil auditorların hesabatı

30 İyun 2016-ci il tarixinə olan maliyyə informasiyası

30 İyun 2016-ci il tarixinə ödəniş müddətlərinin bölgüsü cədvəli

30 İyun 2016-ci il tarixinə balans hesabatı

30 İyun 2016-ci il tarixinə mənfəət və zərər haqqında hesabat

Maliyyə məlumatı II rüb

Valyuta Mövqeyi

31 Mart 2016-ci il tarixinə olan maliyyə informasiyası

31 Mart 2016-ci il tarixinə ödəniş müddətlərinin bölgüsü cədvəli

31 Mart 2016-ci il tarixinə balans hesabatı

31 Mart 2016-ci il tarixinə mənfəət və zərər haqqında hesabat

Maliyyə məlumatı I rüb

Valyuta Mövqeyi

Bütün siyahı

Davamlı inkişaf

Bizim dəyərlərimiz və müştərilərlə əməkdaşlıq fəlsəfəsi

Bizim dəyərlərimiz və müştərilərlə əməkdaşlıq fəlsəfəsi

Brendimizin fəlsəfəsi, şirkətin mövqeyini, mədəniyyətini, ənənə və dəyərlərini əks etdirərək, müştərilərlə iş münasibətlərimizi formalaşdırır. PAŞA Bankın fəlsəfəsi 5 əsas dəyər üzərində qurulub: Dürüstlük, Keyfiyyət, Gəlirlilik, Sahibkarlıq və Əməkdaşlıq.

Dəyərlərimizin vizual konsepsiyası loqotipin rəng qammasında öz əksini tapır. Təbiətdə enerji və alov rəmzi sayılan qırmızı rəng bankımızın lider mövqeyini, gücünü və aktivliyini əks etdirir. Həyat, yenilənmə, əbədi gənclik simvolu olan yaşıl rəng isə sabaha inam, pozitiv dünyagörüşü, hər zaman məqsədə nail olmaq və mükəmməlliyə hədəflənmək deməkdir.

Qədim mədəni ənənələr, mənəvi dəyərlər və müasir təfəkkürün, tarixi keçmişin və bugünümüzün simvolu olan loqotip, fəlsəfəmizin əsas ideyasını - yeni reallığın yaradılması ideyasını - özündə əks etdirir.

 

Risklərin idarə olunması

Likvidlik riski

Likvidliyin idarə olunması məqsədilə "PAŞA Bank" ASC-də "Likvidliyin İdarəolunması Siyasəti" işlənib-hazırlanmışdır. Bu Siyasət Bankda aşağıdakı proseduraların reqlamentləşdirilməsinə xidmət edir:

• Gündəlik likvidliyin idarə olunması;

• Cari likvidliyin idarə olunması;

• Struktur likvidliyinin idarə olunması.

Likvidliyin idarə olunması aşağıdakı prinsiplərə əsaslanır:

• Likvid aktivlərin aşağı gəlirliyi və ya resursların yüksək dəyəri nəticəsində gəlirlilik və likvidlik arasında yaranan konflikt resursların dəyərindən və likvid aktivlərin gəlirliyindən asılı olmayaraq aşağıda təsvir olunan proseduralara əsasən həll olunur.

• Likvidlik proqnozu bazarın, borcalanların və borcverənlərin vəziyyəti və Bankın likvidliyinə təsir edən digər amillərlə bağlı olan mənfi ssenarilər nəzərə alınmaqla aparılır.

• Likvidlik proqnozu bazar kotirovkasına malik Bank tələblərinin ticarət portfelinə keçirilməsi və sonrakı 3-5 iş günü ərzində cari bazar dəyərindən endirim edilməklə satılması imkanı nəzərə alınmaqla aparılır.

• Likvidliyin ölçülməsi üçün aşağıdakı valyutalar ayrılır: "Azərbaycan manatı", "ABŞ dolları", "Avro" və özünə digər valyutalarda ifadə olunan Bank alətlərini daxil edən "Digər valyutalar". Likvidlik təhlili hər bir valyuta üzrə ayrılıqda və bütün valyutalar üzrə birgə eyni üsulla aparılır.

• Likvidlik proqnozu tələb olunana qədər qüvvədə olan Bank öhdəliklərinin rotasiyası və bu cür passivlərin şərti-sabit hissəsinin olması üzrə fərziyyələr nəzərə alınmaqla aparılır;

• Likvidlik proqnozu əhalinin müddətli əmanətlərinin, o cümlədən vaxtından əvvəl tələb etmənin mümkün olduğu (qanunvericiliklə və ya razılaşma əsasında) öhdəliklər üzrə vaxtından əvvəl qaytarılma imkanı nəzərə alınmaqla aparılır.

Likvidliyin idarə olunması prosedurasının daxili və xarici faktorlarının uyğunluğu əsasında Bankın likvid aktivlərdə tələbatını aşağıdakı şəkildə təsnifləşdirmək olar:

- Həddindən artıq likvidlik;
- Normal likvidlik;
- Likvidlik böhranı təhlükəsi;
- Likvidlik böhranı.

Bankın likvid aktivlərdə tələbatından asılı olaraq müvafiq metodikaya əsasən likvidliyin idarə olunması üzrə məsuliyyət sahələri və məqsədlər seçilir.

Likvidliyin idarə olunması proseduraları stabil daxili və xarici vəziyyət şəraitində aşağıdakı dövriliklə həyata keçirilir:
- gündəlik likvidliyin idarə olunması;
- cari likvidliyin idarə olunması;
- struktur likvidliyinin idarə olunması.
Bankın likvidliyinin idarə olunmasının qiymətləndirilmə meyarı Bankın "Normal likvidlik" vəziyyətində olma müddətidir. Bankın "Həddindən artıq likvidlik", "Likvidlik böhranı təhlükəsi" və "Likvidlik böhranı" vəziyyətinə keçmə faktları likvidliyin idarə olunması keyfiyyətinin qiymətləndirilməsi nöqteyi-nəzərindən mənfi qəbul olunur.
Bank likvidliyin itirilməsi riskini öz ödəniş mövqeyinin qiymətləndirilməsi və təhlili, maliyyələşmə mənbəyindən asılı olaraq kapital qoyuluşları istiqamətində aktiv əməliyyatların limitləşdirilməsi, likvidlik göstəricilərinin faktiki dərəcəsinin və dinamikasının və Bank tərəfindən qəbul olunan risklərin həcminin təhlili, o cümlədən Bankın tələb və öhdəlikləri üzrə gecikmələrin təhlili vasitəsilə həyata keçirir.

"PAŞA Bank" ASC-nin likvidliyinin qorunması, mümkün zərərlərin qarşısının alınması və gözlənilməz hallar yarandıqda likvidliyin bərpa olunmasına istiqamətlənən tədbirlər planı işlənib hazırlanmış və İdarə Heyəti tərəfindən təsdiq olunmuşdur. Likvidlik üzərində müntəzəm nəzarət Risklərin İdarəedilməsi Departamenti tərəfindən Bankın aktiv və passivlərinin ödəmə tarixinə qalmış müddəti üzrə aylıq təhlili əsasında həyata keçirilir. Bankın Müşahidə Şurasının likvidlik üzərində nəzarəti bu Siyasətdə göstərilən qaydada hazırlanan rüblük hesabatların nəzərdən keçirilməsi, həmçinin "Likvidlik böhranı təhlükəsi" və "Likvidlik böhranı" halında operativ məlumatlandırılması ilə aparılır.

Bank likvidliyi və öz fəaliyyəti haqqında məlumatları açıqlamaq üçün aşağıdakı mənbələrdən istifadə edir:
- kütləvi informasiya vasitələri, o cümlədən dövri mətbuatda və informasiya agentliklərinin elektron resurslarında elan;
- Bankın maliyyə vəziyyəti haqqında məlumatların, o cümlədən illik hesabatların, mənfəət və zərərlər haqqında hesabatların və normativlərin, Bankın həyatında baş verən hadisələrin onun internet-serverində əks olunması;
- müxbir banklar və kontragentlərlə maliyyə vəziyyəti haqqında məlumatların aylıq mübadiləsi.

Hüquqi risklər

Bank aşağıdakı məqsədlər üçün hüquqi risklərin idarəetmə sistemini təşkil edir:
- öz fəaliyyətinin legitimliyinin bütün sahələrdə təmin olunması;
- sazişlər bağlayarkən və müqavilə şərtlərini yerinə yetirərkən öz qanuni maraqlarına əməl etməsinin təmin olunması;
- Bank və onun işçilərinin qarşılıqlı münasibətlərində qanuni əsasların təmin olunması, əmək qanunvericiliyinə, işgüzar etika normalarına və korporativ etikaya Bank və onun  işçiləri tərəfindən riayət olunması.

Hüquqi risklərin idarəetmə sisteminin yaradılmasının əsas vəzifələri aşağıdakılardır:
- hüquqi risklərin idarəolunmasının vahid qaydada təşkili;
- hüquqi risklərin baş verməsinin qarşısını ala biləcək bütün bölmə və işçilərin hüquqi risklərin idarəetmə prosedurlarına cəlb olunması;
- Bankın hüquqi sferada maraqlarının yerinə yetirilməsi üçün mühüm və kifayət olan hüquqi risklərin aşkar olunması, qiymətləndirilməsi və nəzarət üzrə vahid prinsiplərin müəyyən olunması.

Hüquqi riskləri idarəetmə sisteminin təşkili üzrə əsas baza prinsiplərinə aşağıdakılar daxildir:
- hüquqi riskin müvafiq səviyyəsinin (kredit təşkilatının maliyyə sabitliyinə və onun kreditorları və əmanətçilərinin maraqlarına təhlükə törətməyən səviyyə) aşkar olunması, qiymətləndirilməsi və hüquqi risk səviyyəsinin, möhkəmləndirilmiş qaydada monitorinqinin (daimi müşahidə) müəyyən olunması;
- hüquqi riskin müvafiq səviyəsinin saxlanılması, o cümlədən riskə nəzarət və (və ya) minimallaşdırılması daxil olan kompleks tədbirlərin işlənib hazırlanması;
- hüquqi risk məsələləri üzrə məlumat təminatı qaydalarının nizama salınması (bölmələr və işçilər arasında məlumat mübadiləsi qaydası, hüquqi risklərin idarəetmə məsələləri üzrə hesabat və digər məlumatların təqdim olunması qaydası və  davamlılığı və sair);
- distansiyalı bank xidməti, o cümlədən internet-bankinq xidməti göstərən, bank əməliyyatları və digər sövdələşmələrin həyata keçirilməsi üzrə yeni texnologiyaların və şəraitlərin, digər maliyyə innovasiyaları və texnologiyaları hazırlayarkən və tətbiq edərkən, yeni bazarlara çıxarkən, hüquqi riskləri idarəetmə qaydalarının müəyyən olunması;
- Müşahidə Şurası, icra orqanları, bölmələr və işçilər arasında hüquqi risklərin idarəetmə üzrə əsas prinsiplərin həyata keçirilməsi sahəsində səlahiyyət və cavabdehliklərin bölüşdürülməsi;
- hüquqi riskin idarəolunmasının effektivliyinə nəzarətin həyata keçirilməsi qaydasının müəyyən olunması.

Şərh olunan prinsipləri nəzərə almaqla, Bank hüquqi risk səviyyəsinin azaldılması üzrə aşağıdakı kimi üsullardan (metodlardan) istifadə edir:
- bank əməliyyatlarının və digər sövdələşmələrin standartlaşdırılması (qaydalar, prosedurlar, əməliyyat və sazişlərin həyata keçirilməsi texnologiyaları, müqavilələrin bağlanması);
- standartlaşdırılmış əməliyyat və sövdləşmələrdən fərqlənən, Bank tərəfindən bağlanmış müqavilələrin və aparılan əməliyyat və digər sövdələşmələrin Hüquq şöbəsi ilə razılaşdırılması (uyğunlaşdırılması) üzrə daxili qaydanın müəyyən olunması;
- hüquqi risk amillərinin (istər məcmu halında, istərsə də onların təsnifi nöqteyi-nəzərindən) Bankın fəaliyyət göstəricilərinə təsirinin təhlili;
- daimi olaraq Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində, Bankın ərazisində əməliyyatlar apardığı və ya əməliyyatları aparmağı planlaşdırdığı ölkələrin qanunvericiliyindəki dəyişiklərin monitorinqi;
- hüquqi riskin aşkar olunması, təsnifatı və qiymətləndirilməsi üzrə fəaliyyətlərin əlaqələndirilməsi;
- Bankın Hüquq şöbəsinin vahid icra orqanına tabe olması;
- Hüquqi xidmətin əməkdaşlarına, onların ixtisasının daimi artırılmasını təmin edən vəzifə yüklərinin optimallaşdırılması;
- maksimum miqdarda işçilərin qanunvericiliyə dair aktual məlumatları əldə etməsinin təmin olunması;
- işçilərin fəaliyyətlərinin hüquqi risk səviyyəsinə təsirindən asılı olaraq onların həvəsləndirilməsi;
- mümkün itkilər üzrə ehtiyatların yaradılması;
- hüquqi risklərin sığortalanması, o cümlədən mülkiyyət hüququnu itirmə riskinin sığortalanması.

Hüquqi risklərin idarəetmə sistemi Bank tərəfindən üç mərhələdə təşkil olunur:
- ilkin;
- cari;
- sonrakı.

İlkin mərhələdə, Bankın müqavilə münasibətlərinə daxil olmasına qədər hüquqi risklərin baş verməsinin qarşısını almaq üzrə inzibati, təşkilati və maliyyə tədbirləri üzrə sistem təqdim edir. Bu sistemə həmçinin Bankın işçiləri tərəfindən qanun pozuntularına yol verilməməsi üzrə kompleks tədbirlər daxildir.

Cari mərhələ, baş vermiş risklərin aşkar olunması, təhlili və qiymətləndirilməsi, eləcə də hüquqi riskin səviyyəsinin cari monitorinqindən ibarətdir.

Sonrakı mərhələ isə risklərin baş verməsinə səbəb olan sistemin təşkilindəki çatışmazlıqların təhlilindən, onun optimalaşdırılması üzrə tövsiyyələrdən və onun effektivliyinə nəzarətdən ibarətdir.

Riskin baş verməsinin qarşısını almaq məqsədilə Bank aşağıdakı tədbirləri görür:
- Bank maraqların toqquşmasını və keyfiyyəti idarəetmə risklərini istisna edən şəffaf və məqsədyönlü idarəetmə modelini formalaşdırır.
- Bank vəzifə təlimatlarında və (və ya) bölmələr haqqında Nizamnamədə təhkim olunan səriştəsiz və (və ya) əsassız fəaliyyətlərdən yayınmaq məqsədilə öz əməkdaşlarına qarşı ixtisas tələbləri müəyyən edir. Ixtisas tələbləri, o cümlədən Bankın rəhbərləri, əməkdaşları və Hüquq şöbəsi üçün təyin olunur.
- Bank işçilərin arasından əvvəllər qanun pozuntusu törətmiş şəxsləri, eləcə də cinayətkar yollarla əldə olunmuş gəlirlərin leqallaşdırılmasında və terrorçuluğun maliyyələşdirilməsində şübhəli bilinən şəxsləri kənarlaşdırmaq məqsədilə, Bank işçilərinin ilkin yoxlamasını aparır.
- Bank, xüsusi hüquqi proqramların yaradılması yolu ilə hüquqi məlumatlara daxil olma sistemini təmin edir və həmin sistemin istifadəçiləri (işləri məhz həmin sistemlə bağlı olanlardır) və onlar həmçinin Hüquq şöbəsinin işini təmin etmək üçün lazımi hüquqi-sorğu məlumatları əldə edir.
- Müştərilərin, ilk növbədə isə, kredit təşkilatlarının yüksək risk səviyyəsilə bank əməliyyatları və digər sövdələşmələr apardığı müştərilərin identifikasiyası və öyrənilməsi Proqramı, və mənfəət əldə edənlərin müəyyən olunması və identifikasiyası Proqramı Bank tərəfindən hazırlanıb və həyata keçirilib. Hüquq şöbəsi müştərilərin identifikasiyası ilə məşğul olan məsul şəxslərə hüquqi dəstəyi həyata keçirir.
- Bank öz işində “Müştərini tanı” və “Əməkdaşını tanı” prinsiplərini qəbul edir və onlardan istifadə edir.
- Bank hesabat verməli olan rəhbərləri və işçiləri və onların cavabdehliyini müəyyən edir, təsis və daxili sənədlərdə nəzərdə tutulan səlahiyyətlərə uyğun olaraq bank əməliyyatlarının və digər sövdələşmələrin aparılmasına dair qərarların qəbul edilməsi qaydalarını müəyyən edir; həmin qayda elə müəyyən olunur ki, bank fəaliyyətlərinin bütün mərhələlərində maraqların toqquşmasının qarşısı alınsın.
- Bank maraqlarının hüquqi müdafiə tələblərinə cavab verən standart müqavilə və sazişlərin hazırlanması, razılaşdırılması və təsdiq olunması sistemi Bank tərəfindən təşkil olunur.
- Bank müəyyən olunmuş hallarda aparılan əməliyyatların Hüquq şöbəsi ilə razılaşdırılması üzrə tələbləri müəyyən edir.
- Bank əməliyyatları və digər sövdələşmələr apararkən fəaliyyətin xüsusiyyəti və miqyaslarını nəzərə almaqla, o cümlədən cinayətkar yollarla əldə olunmuş gəlirlərin leqallaşdırılmasına (yuyulmasına) və terrorçuluğun maliyyələşdirilməsinə qarşı tədbirlər üzrə daxili nəzarətin həyata keçirilməsi qaydası, Bank tərəfindən müəyyən olunur.
- Bank öz işçiləri üçün, onların ixtisas səviyyəsi və vəzifə dərəcəsindən asılı olaraq, həvəsləndirmə qaydalarını müəyyən edir; bu zaman onların hüquqi risklərin idarəetmə proseduralarına cəlb olunma dərəcəsi nəzərə alınır.
- Oğurluq və sui-istifadə hallarına yol verməmək məqsədilə, Bank məhdudlaşdırıcı tədbirlər görür (qiymətli əşyalar saxlanılan yerə girişin məhdudlaşdırılması, müvafiq işçilər ilə tam maddi cavabdehliyə dair müqavilələrin bağlanması, təhtəlhesab vəsaitlərin verilməsinə limit və s).
- Bank qanunverici bazadakı dəyişikliklərə cari nəzarəti həyata keçirir və daxili normativ sənədlərin vaxtında dəyişdirilməsi, həmçinin dəyişiklik barədə məlumatların öz işçilərinə çatdırılması işini təşkil edir. İşçilərin qanunvericilikdəki dəyişikliklər barədə məlumatlandırılması, qanunvericilik bazasının dəyişiklilərinin qısa xülasəsini daxil etməklə elektron paylama sisteminin təşkili yolu ilə, daimi olaraq Hüquq şöbəsi tərəfindən həyata keçirilir.
- Bank onun haqqında ortaya çıxan bütün məlumatların, onun işgüzar imicinə təsirinin qiymətləndirilməsi məqsədilə, monitorinqini həyata keçirir, həmçinin həmin məlumatların hüquqi qiymətləndirlməsini aparır.
- Bank onun ünvanına gəlmiş iradların hüquqi qiymətləndirməsini həyata keçirir və özünün qanuni maraqlarının qorunması üzrə lazımi tədbirlər görür.
- Bank daim işçilərinin öz vəzifə öhdəliklərinə riayət etməsinə nəzarət edir, qiymətli əşyaların mühafizə olunmasına cari nəzarəti müəyyən edir – yol verilmiş oğurluq və sui-istifadə hallarının vaxtında aşkar olunması məqsədilə, vəsaitlərin təhtəlhesab verilməsinə və materialların xərclənməsinə nəzarət və təftiş olunması (inventarlaşdırma).

Əməliyyat riskləri


Əməliyyat risklərinin idarə edilməsi Bankın risklərin idarə olunması sisteminə daxildir. Əməliyyat riskinin idarə olunmasına ehtiyac Bankın maliyyə vəziyyətinə xələl gətirə biləcək mümkün əməliyyat zərərlərinin iri həcmi ilə izah olunur.

İş nüfuzunun artırılması məqsədilə "PAŞA Bank" ASC əməliyyat riskinin idarə olunması üzrə məlumatın öz fəaliyyətinə uyğun dərəcədə detallaşdıraraq səhmdarlara, əmanətçilərə, borcverənlərə, xarici auditorlara, reytinq agentliklərinə və digər iştirakçılara (o cümlədən illik hesabat çərçivəsində) çatdırılmasını lazım bilir.

"PAŞA Bank" ASC-də əməliyyat riskinin idarə olunması sistemi aşağıdakı məqsədlərlə təşkil olunub:

- Bankın fəaliyyətinin xüsusiyyəti və miqyasına uyğun olaraq qarşısına qoyulan strateji məqsədlərə tam, vaxtında və effektiv nail olunmasını təmin etmək;

- texnoloji prosesləri optimallaşdırmaq;

- qanunvericiliyin tələblərinə, işgüzar davranış qaydalarına, imzalanan müqavilə və razılaşmaların şərtlərinə riayət edərək müştərilərin və əmanətçilərin Banka olan etimadının artırılması.

Əməliyyat riskinin idarə olunması sisteminin yaradılmasının əsas məqsədləri aşağıdakılardır:

- yaranan əməliyyat risklərinin müəyyən olunması, qiymətləndirilməsi və təhlili;

- standartlaşdırılmış proseduraların tətbiqi və bank proseslərinin maksimal dərəcədə avtomatlaşdırılması yolu ilə əməliyyat risklərinin minimallaşdırılması;

- bank proseslərinin effektivliyinin artırılması.

Əməliyyat riskinin idarə olunması sisteminin təşkilinin əsas baza prinsipləri aşağıdakılardır:

- əməliyyat riskinin qəbul edilən səviyyəsinin müəyyən olunması, qiymətləndirilməsi və əməliyyat riskinin səviyyəsinin monitorinqi üsulunun seçilməsi (o cümlədən konsolidasiya olunmuş əsasda);

- əməliyyat riskinin qəbul edilən səviyyəsinin təmin olunmasıüçün risk üzərində nəzarət və onun minimallaşdırılmasını təmin edən tədbirlər kompleksinin hazırlanması;

- əməliyyat riski məsələləri üzrə məlumat təminatının reqlamentləşdirilməsi (əməkdaşlar və şöbələr arasında məlumat mübadiləsinin aparılma qaydası, əməliyyat riskinin idarə olunması üzrə hesabat və digər məlumatların təqdim olunma qaydası və dövriliyi və s.);

- distansiyalı bank xidmətlərinin göstərilməsi, yeni texnologiyaların, yeni bank əməliyyatlarının və razılaşmaların şərtlərinin, digər maliyyə və innovasiya texnologiyalarının tətbiqi, yeni bazarlara çıxış zamanı əməliyyat risklərinin idarə olunması qaydasının müəyyənləşdirilməsi;

- əməliyyat riskinin idarə olunması üzrə əsas prinsiplərin reallaşdırılması zamanı Müşahidə Şurası, icraedici orqanlar, şöbə və əməkdaşlar arasında səlahiyyətlərin bölgüsü;

- əməliyyat riskinin idarə olunmasının səmərəliliyi üzərində nəzarət qaydasının müəyyənləşdirilməsi;

- risklərin daxili qiymətləndirilməsinin illik tsiklinin və Bankın bütün fəaliyyət sahələri üzrə nəzarət proseduralarının biznes proseslər üzrə həyata keçirilməsi.

Bank əməliyyat riskinin idarə olunması prinsiplərini müvafiq daxili normativ sənədlərdə hər bir fəaliyyət sahəsinə uyğun olaraq əks etdirir.

Əsas prinsiplərin nəzərə alınması şərtilə Bank əməliyyat riskinin minimallaşdırılması üçün aşağıdakı üsulları (metodları) tətbiq edir:

- bank əməliyyatlarının və digər razılaşmaların standartlaşdırılması (qaydalar, proseduralar, əməliyyat və razılaşmaların həyata keçirilməsi texnologiyaları, müqavilələrin bağlanması);
- əlavə və sonrakı nəzarət sistemlərinin, aparılan əməliyyat və razılaşmaların cari yoxlanması sistemlərinin təşkili;
- daxili normativ sənədlərin işlənib hazırlanması və razılaşdırılması üzrə daxili qaydaların qəbulu;
- əməliyyat zərərləri haqqında mərkəzləşdirilmiş məlumat bazasının yaradılması;
- əməliyyat riski ünsürlərinin Bazel komitəsinin məsləhətlərinə uyğun olaraq əsas biznes fəaliyyəti istiqamətləri üzrə Bankın fəaliyyət göstəricilərinə təsiri baxımından təhlili (həm ümumilikdə, həm də siniflər üzrə);
- işçi heyətin tələb olunan peşəkarlıq səviyyəsinin təmin olunması və daim artırılması;
- bank proseslərinin və texnologiyalarının avtomatlaşdırılması, xüsusən standart əməliyyatlarla və böyük iş həcmi ilə bağlı sahələrdə;
- əməkdaşlara düşən yükün optimallaşdırılması nəzərə alınmaqla vəzifələrin şöbələr arasında bölgüsü;
- əməkdaşların xarici və daxili tələblərə maksimal uyğun olan normativ baza ilə təchizatı;
- əməkdaşların fəaliyyətinin əməliyyat riskinə təsirindən asılı olaraq stimullaşdırılması;
- bank fəaliyyətinin təhlükəsizliyinin təmin olunması üzrə sistemin işlənib hazırlanamsı;
- Bank əməkdaşlarının gözlənilməz hadisələr zamanı özünü aparması qaydaları haqqında təlimatlandırılması;
- pul əsginaslarının yoxlanılması üçün müvafiq avadanlıqla təchizat;
- ehtiyat elektrik təchizatı mənbəyi hesabına Bankın məlumat infrastrukturunun fasiləsiz fəaliyyətinin təmin olunması.
Bank əməliyyat riskinin səviyyəsinin optimallaşdırılmasını üç mərhələdə həyata keçirir:
- ilkin;
- cari;
- sonrakı.

Əməliyyat riskinin müəyyən olunması, qiymətləndirilməsi və təhlili təsdiq olunmuş Əsasnaməyə uyğun olaraq aparılır.

Əməliyyat riskinin monitorinqi təsdiq olunmuş Əsasnaməyə əsasən işlənib hazırlanan göstəricilər sisteminin müntəzəm olaraq nəzərdən keçirilməsi əsasında aparılır. Bu Əsasnamə ilə Bank müvafiq fəaliyyət istiqaməti, daxili proses və texnoloji sistemlər üçün riskin əhəmiyyətini nəzərə almaqla monitorinqin dövriliyini müəyyən edir.
Əməliyyat riskinin minimallaşdırılması əməliyyat zərərlərinə səbəb olan hadisə və öhdəliklərin ehtimalının azaldılmasına və/və ya potensial əməliyyat zərərlərinin həcminin azaldılmasına (məhdudlaşdırılmasına) xidmət edən tədbirlər kompleksini nəzərdə tutur. Əməliyyat riskinin minimallaşdırılması metodları yaranan risklərin konkret xüsusiyyətindən asılı olaraq tətbiq olunur.

Əməliyyat riskinə nəzarət üzrə aşağıdakılar əsas götürülür:

- aparılan bank əməliyyatları və digər razılaşmalar üzrə qəbul olunmuş limitlərə riayət olunması üzərində nəzarət;
- Bankın maddi aktivləri və məlumatlarından istifadə qaydalarına riayət olunması;
- işçi heyətin tələb olunan səviyyədə hazırlanması;
- aparılan bank əməliyyatları və digər razılaşmalar üzrə ilkin sənədlərin və hesabların müntəzəm olaraq yoxlanması.

Əməliyyat riskinin məhdudlaşdırılması məqsədilə Bank, əməliyyatların aparılması və razılaşmaların icrası zamanı maliyyə-təsərrüfat fəaliyyətinin fasiləsizliyini təmin etmək məqəsdilə gözlənilməyən hadisələr zamanı hərəkət planı daxil olmaqla (maliyyə-təsərrüfat fəaliyyətinin fasiləsizliyini və/və ya bərpasını təmin edən planlar) kompleks tədbirlər sistemi nəzərdə tutur.

Bank məlumat sistemlərinin və resurslarının müdafiəsi və bərpasına mühüm yer verir. Bu məqsədlə Bank ilkin və ehtiyat məlumatların ayrılıqda saxlanmasını təmin edir ki, onların eyni vaxtda itirilməsinin və/və ya zədələnməsinin qarşısını alsın. Bununla yanaşı, Bank Məlumat təhlükəsizliyi siyasətində nəzərdə tutulmuş mühafizə tədbirlərini də daim diqqət mərkəzində saxlayır.

Bank əməliyyat riskinin idarə olunmasının səmərəliliyi üzərində nəzarəti həyata keçirir.
İdarəetmə orqanları mütəmadi olaraq əməliyyat riskinin idarə olunmasının səmərəliliyini qiymətləndirir və onları maraqlandıran məlumatların təqdim olunması Bankın əməkdaşları üçün vacibdir.

Əməliyyat riskinin səviyyəsi müntəzəm şəkildə və yarımildə bir dəfədən az olmamaq şərtilə qiymətləndirilməli və Müşahidə Şurası və İdarə Heyətinə məlumat verilməlidir. Əməliyyat riskinin idarə olunmasının səmərəliliyi risklərin idarə olunması sisteminin digər ünsürləri nəzərə alınmaqla kompleks əsasda həyata keçirilir.

Mövcud daxili proses və proseduralar, istifadə olunan texnoloji sistemlər əməliyyat riski mənbələrinin müəyyənləşdirilməsi üçün mütəmadi olaraq nəzərdən keçirilir. Bu zaman dövrilik tələbatdan asılı olaraq müəyyənləşdirilir və təftiş ildə bir dəfədən az olmayaraq aparılır.

Kredit riskləri

Kredit ehtiyatlarının daha effektiv şəkildə yerləşdirilməsinin təmini prosesində risklərə nəzarət edilməsi məqsədi ilə “PAŞA Bank” ASC öz fəaliyyətində xüsusi işlənib hazırlanmış Kredit Siyasətini rəhbər tutur. Bankın Kredit Siyasətinin başlıca məqsədi pul vəsaitlərinin, minimal risk halında maksimum gəlir əldə etmək imkanı verən, eyni zamanda Bankın zəruri likvidlik səviyyəsini saxlamaqla, səmərəli və effektiv yerləşdirilməsindən ibarətdir.

Kredit Siyasəti kredit fəaliyyətinin məqsədlərini və prioritetlərini, onların realizasiyası üçün vəsaitləri və metodları müəyyən edir, kredit əməliyyatlarının təşkili və nəzarəti prinsiplərini, qaydasını əhatə edir.

Bankın Kredit Siyasətinin müәyyәnedici faktoru, borcların əsas məbləğinin və onlara aid faizlərin ödənilməməsi risklərinin azaldılması şərti ilə, kredit məhsullarının verilməsinin forma və metodlarının ən geniş seçimi şəraitində müştərilərin borc vəsaitlərinə tələbatlarının ödənilməsinə istiqamətləndirməkdən ibarətdir.

Bankın əsas diqqəti risklərə nəzarətin aşağıdakı prioritetlərinin müəyyən edilməsinə yönəlmişdir:

- Keyfiyyətli aktivlər
- Gəlir münasibətləri
- Kredit portfelinin keyfiyyətini yüksək səviyyədə saxlanılması ilə bərabər stabil artması.

Ehtiyatların ən yaxşı şəkildə yerləşdirilməsinə nail olmaq məqsədi ilə Bank aşağıdakı meyarlara riayət edir:

- Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankının tələbləri
- bankın missiya və korporativ strategiyası (o cümlədən yüksək etik standartların gözlәnilmәsi)
- bankın kredit mədəniyyəti
- təhlükəsizlik və ağıllı ehtiyatlılıq, yəni, yalnız qanuni və risk baxımından səmərəli sövdələşmələrdə iştirak

Bu məqsədlərə nail olmaq üçün Bank kredit portfeli qarşısında orta və uzunmüddətli strateji tələblər irəli sürür. Bu tələblər riskin strateji istiqamətləndirilməsinə və bank üçün münasib olan risk səviyyəsinə müvafiqdir. Bu strateji tələblərin müəyyən edilməsi zamanı hәrtәrәfli analiz aparılır, sonra isə onların gəlirlilik və risk səviyyəsi nəzərə alınır. Strateji tələblər vaxtaşırı gözdən keçirilir və zəruri olduqda onlara düzəlişlər və əlavələr edilir.

Kredit verilməsi prosesinə cəlb olunmuş hər bir bank əməkdaşının qarşısında fəaliyyətin Kredit Siyasəti çərçivəsində təmini vəzifəsi durur. Bütün kredit ərizələri bu ardıcıllıqla gözdən keçirilir: keyfiyyət, gəlirlilik, portfel artımı.

Bankın qəbul etdiyi kredit risklərini, Mərkəzi Bankın tələblərinin, eləcə də, bank fəaliyyətinin kredit risklərinin idarə olunmasının beynəlxalq səviyyədə qəbul edilmiş prinsiplərin və standartların və bank nəzarəti üzrə Bazel komitəsinin tövsiyələrinin nəzərə alınması ilə minimallaşdırmaq məqsədi ilə, Bank kredit risklərinin idarə olunmasını aşağıdakı əsas prinsiplərə müvafiq olaraq həyata keçirir:

- Kredit fəaliyyəti sahəsində səlahiyyətlərin bölüşdürülməsi
- Kredit portfelinin diversifikasiyası
- Kredit portfelinin monitorinqi
- Mümkün zərərin ödənilməsinə uyğun ehtiyatların yaradılması.

Bankda borc alanların standart qiymətləndirilməsi vasitəsi kimi, daxili reytinq qiymətləndirilmə sistemi işlənib hazırlanmışdır. Müştərilər üzrə müxtəlif məlumat, aktivlərin keyfiyyətinin və Bankın kredit portfelinin bölünməsinin yaxşı anlaşılması üçün, Bank tərəfindən müxtəlif idarəetmə səviyyələrində istifadə olunur.

Öz fəaliyyəti ərzində Bank, mümkün zərərin müəyyən etmək məqsədi ilə kreditlərin müntəzəm şəkildə qiymətləndirilməsini həyata keçirir. Kredit aktivi üzrə qiymətdən düşmənin obyektiv əlamətləri aşkar edildiyi halda, Bank beynəlxalq standartların tələbləri, Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankının müvafiq qaydaları və öz daxili normativlərinə uyğun olaraq, mümkün zərərin ödənilməsinə müvafiq ehtiyatları yaradır.

Kredit əməliyyatları portfeli strukturunda neqativ tendensiyalar aşkar edildiyi təqdirdə, Bank kredit siyasətinin və risklərin idarə olunması siyasətinin qüvvədə olan əsas prinsipləri çərçivəsində, kredit fәaliyyәtinin tənzimlənməsi üzrə operativ tədbirlər görür.

Verilən kreditlərin ədalətli dəyərinin müəyyənləşdirilməsi zamanı bank müvafiq resursların cəlb edilməsi üzrə xərcləri, eləcə də, Bankın kreditin araşdırılması, rəsmiləşdirilməsi və aparılması üzrə əlavə xərcləri və müvafiq komissiyaların, kredit əməliyyatının risk potensialını nəzərə almaqla münasib gəlir əldə edilməsi zərurətinə əsaslanır.

Bankın Kredit Siyasətinə və resursların yerləşdirilməsi ilə əlaqədar konkret bank əməliyyatlarına nəzarət Bankda mövcud olan ümumi daxili nəzarət sistemi çərçivəsində həyata keçirilir. Bununla yanaşı, əsas nəzarətedici orqanlara daxili bölmələr aiddir (Kredit Komitəsi, Kreditlərə nəzarət şöbəsi, Maliyyə Menecmenti Departamenti, eləcə də, Daxili Audit Departamenti).

Kredit riski səviyyəsinin və onun yönəldilməsinin, kreditlərin verilməsi, idarə olunması və nəzarəti üzrə tələblərin, eləcə də, kredit portfelinin və qeyri-balans öhdəliklərinin keyfiyyətinin əks etdirilməsi üçün Bankda adekvat Menecment Məlumat Sistemi (MMS) yaradılıb. MMS kredit portfelinin məzmunu və strukturu üzrə informasiyanı təqdim edir və müəyyən edilmiş limitlərə əməl olunmasına nəzarət edir, bununla da risklərin toplanmasını azaldır. MMS, hәmçinin Bankın kreditlərin verilməsi prosesində iştirak edən səlahiyyətli əməkdaşlarını və rəhbərlərini kredit riski göstəricilərinin müәyyәn edilmiş limitlərə (maksimum kritik nöqtə) yaxınlaşdığı barədə məlumatlandırır. MMS İdarə Heyətini mövcud keyfiyyət meyarlarının planlaşdırılmış meyarlara uyğunsuzluğu barədə vaxtında və vaxtaşırı xəbərdar edir.

Bazar riskləri


Bankda bazar riskinin idarə olunması risk mənbələrinin, qəbul olunan risk üzrə məsuliyyətin, mümkün zərərlərin müəyyənləşdirilməsi və idarəetmə sisteminin mərkəzləşdirilməsinə əsaslanır.

Bank bazar riskinin idarə olunması sistemini aşağıdakı məqsədlərlə təşkil edir:

- bazar qiymətlərinin tərəddüdü nəticəsində yarana biləcək mümkün zərərlərin qarşısının alınması;
- AR Mərkəzi Bankının maliyyə vəziyyətinin təmin olunması üzrə tələblərinə riayət etmək;
- "gəlirlilik-risk" amilini nəzərə alaraq optimal maliyyə nəticəsinin əldə olunması;
- aktivlərin və balansdankənar alətlərin iqtisadi dəyərinin artırılması;
- maliyyə alətləri ilə iş zamanı Bankın və müştərilərin qanuni maraqlarının qorunması.
Bazar riskinin idarə olunması sisteminin yaradılmasının əsas vəzifələri aşağıdakılardır:
- ticarət portfellərinin diversifikasiyası üzərində nəzarətin təşkili;
- Bankın açıq pozisiyalarının onun maliyyə vəziyyətinə təhlükə yaratmayan səviyyədə saxlanması.

Risklərin müəyyənləşdirilməsi prinsiplərinə əsasən hər bir məsuliyyət mərkəzi yalnız konkret biznes üçün xarakterik bazar riskini özündə daşıyır. Bu prinsipin tətbiqi limitlərin effektiv yerləşdirilməsi, o cümlədən onların icrası zamanı operativ nəzarətin təmin edilməsinə imkan verir. Limitlərin icrası üzərində nəzarət Risklərin İdarəolunması Departamenti tərəfindən təsdiq olunmuş daxili normativ sənədlər əsasında həyata keçirilir.
İdarə Heyəti Bankın xarici bazarda əməliyyat aparması və pozisiya açmasına icazə verilən şöbələrin siyahısını müəyyən edir.

Zərərlərin limitləşdirilməsi prinsipinə əsasən İdarə Heyəti tərəfindən müəyyən olunan limitlərin (o cümlədən AVP limitləri) məcmu həcmi AR MB tərəfindən qəbul olunan normativləri aşmamalıdır. Bundan başqa Bank həmçinin bazar risklərinin məhdudlaşdırılması üzrə təhlil aparır və limitləri bu təhlilin nəticəsinə əsasən təyin edə bilər.
Risk üzrə məsuliyyət prinsipinə əsasən bazar riski ilə bağlı əməliyyatların keçirilməsi səlahiyyətlərinə malik şöbələr bu səlahiyyətlərin səmərəli istifadəsinə görə məsuliyyət daşıyır.
Bazar riskinin idarə olunmasının mərkəzləşdirilməsi prinsipinə əsasən Bankın açıq pozisiyalarına (o cümlədən AVP) təsir edən bütün əməliyyatlar haqqında məlumatlar pozisiyaların gündəlik nizamlanması və günün sonuna proqnozların verilməsi məqsədilə Maliyyə Menecmenti Departamentinə ötürülür.

Bazar risklərinin idarə olunması metodları onların növündən asılı olaraq seçilir və aşağıdakı qruplara bölünür:

- ümumi, yəni bazar risklərinə aid edilən bütün risklərə tətbiq olunan (valyuta, faiz, fond);
- xüsusi, yəni yalnız hər hansı bir risk növünə və ya maliyyə alətinə tətbiq olunan (ticarət portfeli).


Valyuta riskinin idarə olunması sistemi

Bank xarici valyutalardakı tələb və öhdəliklərin strukturunun qiymətləndirilməsi və təhlili, xecləşdirmə razılaşmalarının bağlanması, valyuta riskini nəzərdə tutan ayrı-ayrı əməliyyatlara limitlərin təyin olunması yolu ilə valyuta riskini idarə edir.
Valyuta riskinin idarə olunması idarəetmənin struktur metodlarına aid edilir.

Valyuta riskinin idarə olunmasının obyekti aşağıdakılardır:

- ümumbank AVP;
- subpozisiyalar:
- Bankın investisiya olunmuş AVP;
- ticarət pozisiyaları.
Valyuta riskinin nizamlanmasının əsas alətləri aşağıdakılardır:
- vahid kurs siyasəti;
- AVP nəzarət sistemi.
Bank xarici valyutadakı netto-pozisiyasına AR Mərkəzi Bankının valyuta pozisiyasını limitləşdirməyə aid tələblərinə uyğun nəzarət edir.
Bank azərbaycan manatında ifadə olunan ssuda əməliyyatlarının maliyyələşdirilməsi məqsədilə valyuta resusrları cəlb etdiyi üçün resursların mübadiləsini (valyutada resursların eyni məbləğdə manatla vəsaitin eyni müddətə cəlbi ilə yerləşdirilməsi) apararaq valyuta riskini xecləşdirir.


Faiz riskinin idarə olunması sistemi

Bank üçün faiz riskinin əsas mənbələri faizlərin və balansdankənar pozisiyaların dəyişməsinə həssas olan öhdəliklərin və tələblərin ödənilmə vaxtlarının üst-üstə düşməməsidir. Faiz riski balansın həm aktiv, həm də passiv hissəsi üzrə yarana bilər. Faiz riskinin idarə olunmasının əsas alətləri aşağıdakılardır:

- faiz dərəcələrinin müəyyən olunması üzrə vahid siyasət;
- GAP göstəricisi üzərində nəzarət.

Bank vahid faiz siyasətini daxili və xarici amilləri nəzərə alaraq aparır. Xarici amillərə bazarda bu və ya digər alət üzrə faiz dərəcəsinin həcmi aiddir. Daxili amillərə Bankın aktiv və passivlərinin faizlər və müddətlər üzrə müqayisəsi və GAP fərqlərin müəyyənləşdirilməsi aiddir.


Fond riskinin idarə olunması sistemi

Fond riskinin idarə olunmasının əsas aləti limitlər sistemidir.
Bankda fond bazarı üzrə aşağıdakı limitlər sistemi qəbul olunur:
- qiymətli kağızların emitentinə limit;
- ticarət və/və ya investisiya portfelində qiymətli kağızların payına limit;
- bircinsli maliyyə alətlərinə limit;
- stop-loss limitləri.

Limitlər sistemi risklərin idarə olunması sisteminin əsas tərkib hissəsidir və limitlərin tətbiqi qaydalarını, konkret alətlər üçün növünü, o cümlədən cəlb olunmuş şöbələrin məsuliyyət və səlahiyyətlərini müəyyənləşdirən müvafiq daxili normativ sənədlərlə qəbul olunub
Fond riskinin qiymətləndirilməsi və onun üzərində nəzarət həm bütövlükdə portfel üzrə, həm də ayrı-ayrı qiymətli kağızlar üzrə həyata keçirilir. Mümkün risklərin minimallaşdırılması məqsədilə Bank tələb olunduqda fond bazarının xecləşdirilməsini həyata keçirir.

Bazar risklərinin idarə olunmasının səmərələliyi üzərində nəzarət sistemi

Bazar risklərinin idarə olunmasının səmərələliyi üzərində nəzarət çoxpilləli əsasda həyata keçirilir. Bankın İdarə Heyəti bazar riskinin səviyyəsi üzərində ümumi nəzarəti həyata keçirir, bazar risklərini özündə əks etdirən alətlər siyahısını, onlara limitləri müəyyənləşdirir və limitlərin icrasına nəzarət edir, bazar qiymətlərinin ciddi dəyişməsi və s. hallarda ticarət portfelinin idarə olunması üzrə qərarlar qəbul edir.
Aktiv və passivlərin idarə edilməsi üzrə komitə vahid faiz siyasətinə riayət olunması üzərində nəzarəti həyata keçirir.

Maliyyə menecmenti departamenti bazar risklərinin səviyyəsi üzərində cari nəzarəti həyata keçirir, ticarət portfeli daxilində sublimitləri idarə edir və bölüşdürür, bazar konyunkturasının təhlilini aparır və bazar risklərinin səviyyələrini proqnozlaşdırır.
Uçot, hesabat və nəzarət şöbəsi Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankının maliyyə alətləri üzrə tələblərinin icrasına nəzarət edir, o cümlədən Bankın kapitalının hesabatına daxil olan AVP həcmini və bazar riskinin səviyyəsini nəzarət altında saxlayır, Mərkəzi Banka təqdim olunan məlumatları toplayır və emal edir, ticarət portfelinin strukturunun formalaşdırılması və dəyişdirilməsi üzərində operativ nəzarəti təmin edir, qəbul olunan limitlərə və imzalanan razılaşmalara nəzarət edir.

Orta ofis limitlərin məcmu həcminə, o cümlədən AVP limitlərinə nəzarət edir, limitlərə riayət olunmasına nəzarəti, tiketlərin razılaşma şərtlərinə uyğunluğunun ilkin yoxlanmasını həyata keçirir.
Risklərin idarə olunması departamenti bazar riskinin idarə olunması sisteminin və onun ayrı-ayrı ünsürlərinin effektivliyini öz fəaliyyət planına və rəhbərliyin sərəncamına əsasən yoxlayır, o cümlədən mümkün zərərlərin qarşılanması üçün tətbiq olunan hesablama bazasının düzgün təşkili, ehtiyatların dəqiq formalaşdırılması və limitlərə riayət olunmasına nəzarət edir.

Risklərin İdarəolunması Komitəsi müntəzəm olaraq bazar riskinin qəbul olunan səviyyəsinin münasibliyini yoxlayır, bazar riskinin idarə olunması sisteminin təkmilləşdirilməsi üçün tədbirlər işləyib hazırlayır və Bankın bazar riski üzrə Müşahidə Şurasına hesabat verir.

 

Strateji risklər

Strateji riskin digər bank risklərindən (məsələn, kredit, valyuta və ya hüquqi risk, iş nüfuzunun itirilmə riski və s.) fərqi bu riskin Bankın kifayət səviyyədə idarə olunmadığı halda və ya strateji məqsəd və tapşırıqlar düzgün seçmədikdə yarana biləcək potensial zərərlərə səbəb olmasıdır.

"PAŞA Bank" ASC-də strateji riskin idarə olunması aşağıdakı məqsədlərlə təşkil olunub:

- Bankın iş nüfuzunun, bazardakı mövqeyinin itirilməsi və itkilərə səbəb olan səhv, qeyri-səmərəli strategiyanın (həm ümumi inkişaf strategiyası, həm də ayrı-ayrı strateji qərarlar) seçilməsi ehtimalının minimallaşdırılması;
- mümkün itkilərin azaldılması, Bankın müştərilər, kontragentlər, təsisçilər, maliyyə bazarının iştirakçıları, dövlət orqanları və yerli idarəetmə orqanları, Bankın iştirakçısı olduğu bank şuraları (assosiasiyaları) qarşısında iş nüfuzunun qorunması;
- əməliyyatların idarə olunması keyfiyyətinin artırılması yolu ilə effektivliyinin artırılması;
- müştərilərin, səhmdarların və Bankla maliyyə münasibətlərinə daxil olan əmanətçilərin qanuni hüquqlarının qorunmasının təmin olunması.

Strateji riskin idarə olunması sistemini yaradılmasının əsas məqsədləri aşağıdakılardır:

- korporativ idarəetmənin Bankın miqyası və məqsədlərinə cavab verən düzgün və effektiv modelinin yaradılması;
- Bankın öz öhdəliklərini yerinə yetirməsi, nəzarət orqanların tələblərinə əməl etməsi, iş etiketi, peşəkar davranış və fəaliyyət standartlarının normalarına riayət etməsi yolu ilə vicdanlı iş nüfuzunun formalaşdırılması;
- Bankın fəaliyyətinin bütün mərhələlərində maraqların toqquşmasının aradan qaldırılması.
Strateji riskin idarə olunması sistemini yaradılması zamanı Bank aşağıdakı əsas yanaşmalardan istifadə edir:
- qanunvericiliyə, o cümlədən bank sirri, çirkli pulların yuyulması və terrorizmin maliyyələşdirilməsi haqqında qanunvericiliyə riayət olunmasına mütəmadi nəzarət;
- müştəri və kontragentlərin ödəniş tələbi əsasında hesabatların aparılması, əmanətlər və digər əməliyyatlar üzrə faiz və əsas məbləğin hesablanması zamanı vaxt limitinə riayət olunması;
- mühasibat hesabatları və səhmdarlara, müştərilərə, kontragentlərə, nəzarət orqanlarına və digər maraqlı şəxslərə təqdim olunan, o cümlədən reklam məqsədilə dərc olunan məlumatların düzgünlüyü üzərində nəzarət;
- Bankda məlumat itkisinin və sızmasının qarşısını alan və eyni zamanda qərar qəbulu üçün tələb olunan düzgün məlumatları vaxtında təqdim etməyə imkan verən ümumbank məlumat təminatı və sənəd dövriyyəsi sisteminin işlənib hazırlanması;
- Bankın fəaliyyətin üzrə ən əsas qərarların qəbulu zamanı kollegiallıq prinsipinə əməl olunması və bu prinsipin normativ təminatı;
- Bankın idarə olunmasında iştirak edən bölmələrin məsuliyyətinin müəyyən olunması və düzgün bölüşdürülməsi prinspinə əməl edilməsi;
- Bankın şöbələrinin funksional vəzifələrinin onların ön, orta və arxa ofisə aid olması əsasında bölünməsi prinsipinə ciddi riayət olunması.

Strateji riskin idarə olunması sisteminin təşkilinin əsas prinsipləri aşağıdakılardır:

- strateji riskin müəyyənləşdirilməsi, qiymətləndirilməsi, qəbul olunan səviyyəsinin təyin olunması və monitorinqi qaydasının təsdiqlənməsi;
- strateji riskin qəbul olunan səviyyədə saxlanması, o cümlədən risk üzərində nəzarət və/və ya riskin minimallaşdırılması üçün tədbirlərin görülməsi;
- strateji risklərin idarə edilməsi üzrə məlumatın Müşahidə Şurasına, icraedici orqanlara, şöbələrə və əməkdaşlara təqdim olunma qaydasının müəyyənləşdirilməsi;
- strateji riskin idarə olunmasının əsas prinsiplərinin reallaşdırılması zamanı səlahiyyət və məsuliyyətin Müşahidə Şurası, icraedici orqanlar, şöbələr və əməkdaşlar arasında bölüşdürülməsi;
- strateji riskin idarə olunmasının effektivliyi üzərində nəzarətin həyata keçirilməsi.
Strateji riskin idarə olunması sisteminin təşkili aşağıdakı 3 əsas istiqamətdən ibarətdir:
- risk amillərinin yaranmasının qarşısının alınmasına yönəlmiş sistemlər (önləndirici tədbirlər);
- risklərin müəyyənləşdirilməsi, təhlili və risk amillərinin qiymətləndiriliməsi üzrə tədbirlər sistemi (cari tədbirlər);
- müəyyənləşdirilmiş risk amillərinin optimallaşdırılması, o cümlədən aradan qaldırılması üzrə tədbirlər sistemi (sonrakı tədbirlər).

Strateji riskin müəyyənləşdirilməsi, qiymətləndirilməsi və onun qəbul olunan səviyyəsinin təyin olunması üçün Bank "Strateji riskin müəyyənləşdirilməsi və qiymətləndirilməsi Metodikası"nı işləyib hazırlamışdır.
Strateji riskin müəyyənləşdirilməsi və qiymətləndirilməsi zamanı şöbələrin qarşılıqlı fəaliyyəti "Risklərin idarə olunması siyasəti" ilə müəyyən olunan funksiyalar, o cümlədən onların vəzifə təlimatları və Bankın idarə olunması prosesindəki rolu ilə tənzimlənir.
Strateji riskin idarə olunması prinsiplərinin işlənib hazırlanması və tətbiqi üzrə məsuliyyət səlahiyyətləri Bankın nizamnaməsi ilə müəyyən olunan Müşahidə Şurasının üzərinə qoyulur.
Bank əməkdaşlarının üçüncü şəxslər tərəfindən qanunsuz hərəkətlərə cəlb edilməsinin qarşısını almaq üçün müdafiə tədbirləri sistemini təşkil edir.

Effektiv təhlilin aparılması və strateji riskin minimallaşdırılması məqsədilə Bank öz fəaliyyət istiqamətlərinə uyğun olaraq zərərlərin məlumat bazasına strateji risk nəticəsində yaranan zərərlər, onların həcmi, yaranma səbəbləri və ödənmə mənbələri, o cümlədən riskin artması faktları haqqında məlumatları daxil edir.
Bank öz iş reputasiyasına təsirini qiymətləndirmək məqsədilə rəhbərlik və özü haqqında meydana gələn bütün məlumatların monitorinqini aparır və bu məlumatları hüquqi cəhətdən qiymətləndirir.

Risklərin idarə olunması sisteminə daxil olan bölmələr aşağıdakılardır:

- Müşahidə Şurası;
- İdarə Heyətinin Sədri və onun müavinləri;
- Kollegial icra orqanları (İdarə Heyəti, Komitələr və s.);
- Risklərin İdarəedilməsi Departamenti;
- Komplayens Departamenti;
- Daxili Audit Departamenti.