PAŞA Bank

Əməliyyat risklərinin idarə edilməsi Bankın risklərin idarə olunması sisteminə daxildir. Əməliyyat riskinin idarə olunmasına ehtiyac Bankın maliyyə vəziyyətinə xələl gətirə biləcək mümkün əməliyyat zərərlərinin iri həcmi ilə izah olunur.
İş nüfuzunun artırılması məqsədilə "PAŞA Bank" ASC əməliyyat riskinin idarə olunması üzrə məlumatın öz fəaliyyətinə uyğun dərəcədə detallaşdıraraq səhmdarlara, əmanətçilərə, borcverənlərə, xarici auditorlara, reytinq agentliklərinə və digər iştirakçılara (o cümlədən illik hesabat çərçivəsində) çatdırılmasını lazım bilir.
"PAŞA Bank" ASC-də əməliyyat riskinin idarə olunması sistemi aşağıdakı məqsədlərlə təşkil olunub:
- Bankın fəaliyyətinin xüsusiyyəti və miqyasına uyğun olaraq qarşısına qoyulan strateji məqsədlərə tam, vaxtında və effektiv nail olunmasını təmin etmək;
- texnoloji prosesləri optimallaşdırmaq;
- qanunvericiliyin tələblərinə, işgüzar davranış qaydalarına, imzalanan müqavilə və razılaşmaların şərtlərinə riayət edərək müştərilərin və əmanətçilərin Banka olan etimadının artırılması.
Əməliyyat riskinin idarə olunması sisteminin yaradılmasının əsas məqsədləri aşağıdakılardır:
- yaranan əməliyyat risklərinin müəyyən olunması, qiymətləndirilməsi və təhlili;
- standartlaşdırılmış proseduraların tətbiqi və bank proseslərinin maksimal dərəcədə avtomatlaşdırılması yolu ilə əməliyyat risklərinin minimallaşdırılması;
- bank proseslərinin effektivliyinin artırılması.
Əməliyyat riskinin idarə olunması sisteminin təşkilinin əsas baza prinsipləri aşağıdakılardır:
- əməliyyat riskinin qəbul edilən səviyyəsinin müəyyən olunması, qiymətləndirilməsi və əməliyyat riskinin səviyyəsinin monitorinqi üsulunun seçilməsi (o cümlədən konsolidasiya olunmuş əsasda);
- əməliyyat riskinin qəbul edilən səviyyəsinin təmin olunması üçün risk üzərində nəzarət və onun minimallaşdırılmasını təmin edən tədbirlər kompleksinin hazırlanması;
- əməliyyat riski məsələləri üzrə məlumat təminatının reqlamentləşdirilməsi (əməkdaşlar və şöbələr arasında məlumat mübadiləsinin aparılma qaydası, əməliyyat riskinin idarə olunması üzrə hesabat və digər məlumatların təqdim olunma qaydası və dövriliyi və s.);
- distansiyalı bank xidmətlərinin göstərilməsi, yeni texnologiyaların, yeni bank əməliyyatlarının və razılaşmaların şərtlərinin, digər maliyyə və innovasiya texnologiyalarının tətbiqi, yeni bazarlara çıxış zamanı əməliyyat risklərinin idarə olunması qaydasının müəyyənləşdirilməsi;
- əməliyyat riskinin idarə olunması üzrə əsas prinsiplərin reallaşdırılması zamanı Müşahidə Şurası, icraedici orqanlar, şöbə və əməkdaşlar arasında səlahiyyətlərin bölgüsü;
- əməliyyat riskinin idarə olunmasının səmərəliliyi üzərində nəzarət qaydasının müəyyənləşdirilməsi;
- risklərin daxili qiymətləndirilməsinin illik tsiklinin və Bankın bütün fəaliyyət sahələri üzrə nəzarət proseduralarının biznes proseslər üzrə həyata keçirilməsi.
Bank əməliyyat riskinin idarə olunması prinsiplərini müvafiq daxili normativ sənədlərdə hər bir fəaliyyət sahəsinə uyğun olaraq əks etdirir.
Əsas prinsiplərin nəzərə alınması şərtilə Bank əməliyyat riskinin minimallaşdırılması üçün aşağıdakı üsulları (metodları) tətbiq edir:
- bank əməliyyatlarının və digər razılaşmaların standartlaşdırılması (qaydalar, proseduralar, əməliyyat və razılaşmaların həyata keçirilməsi texnologiyaları, müqavilələrin bağlanması);
- əlavə və sonrakı nəzarət sistemlərinin, aparılan əməliyyat və razılaşmaların cari yoxlanması sistemlərinin təşkili;
- daxili normativ sənədlərin işlənib hazırlanması və razılaşdırılması üzrə daxili qaydaların qəbulu;
- əməliyyat zərərləri haqqında mərkəzləşdirilmiş məlumat bazasının yaradılması;
- əməliyyat riski ünsürlərinin Bazel komitəsinin məsləhətlərinə uyğun olaraq əsas biznes fəaliyyəti istiqamətləri üzrə Bankın fəaliyyət göstəricilərinə təsiri baxımından təhlili (həm ümumilikdə, həm də siniflər üzrə);
- işçi heyətin tələb olunan peşəkarlıq səviyyəsinin təmin olunması və daim artırılması;
- bank proseslərinin və texnologiyalarının avtomatlaşdırılması, xüsusən standart əməliyyatlarla və böyük iş həcmi ilə bağlı sahələrdə;
- əməkdaşlara düşən yükün optimallaşdırılması nəzərə alınmaqla vəzifələrin şöbələr arasında bölgüsü;
- əməkdaşların xarici və daxili tələblərə maksimal uyğun olan normativ baza ilə təchizatı;
- əməkdaşların fəaliyyətinin əməliyyat riskinə təsirindən asılı olaraq stimullaşdırılması;
- bank fəaliyyətinin təhlükəsizliyinin təmin olunması üzrə sistemin işlənib hazırlanamsı;
- Bank əməkdaşlarının gözlənilməz hadisələr zamanı özünü aparması qaydaları haqqında təlimatlandırılması;
- pul əsginaslarının yoxlanılması üçün müvafiq avadanlıqla təchizat;
- ehtiyat elektrik təchizatı mənbəyi hesabına Bankın məlumat infrastrukturunun fasiləsiz fəaliyyətinin təmin olunması.
Bank əməliyyat riskinin səviyyəsinin optimallaşdırılmasını üç mərhələdə həyata keçirir:
- ilkin;
- cari;
- sonrakı.
Əməliyyat riskinin müəyyən olunması, qiymətləndirilməsi və təhlili təsdiq olunmuş Əsasnaməyə uyğun olaraq aparılır.
Əməliyyat riskinin monitorinqi təsdiq olunmuş Əsasnaməyə əsasən işlənib hazırlanan göstəricilər sisteminin müntəzəm olaraq nəzərdən keçirilməsi əsasında aparılır. Bu Əsasnamə ilə Bank müvafiq fəaliyyət istiqaməti, daxili proses və texnoloji sistemlər üçün riskin əhəmiyyətini nəzərə almaqla monitorinqin dövriliyini müəyyən edir.
Əməliyyat riskinin minimallaşdırılması əməliyyat zərərlərinə səbəb olan hadisə və öhdəliklərin ehtimalının azaldılmasına və/və ya potensial əməliyyat zərərlərinin həcminin azaldılmasına (məhdudlaşdırılmasına) xidmət edən tədbirlər kompleksini nəzərdə tutur. Əməliyyat riskinin minimallaşdırılması metodları yaranan risklərin konkret xüsusiyyətindən asılı olaraq tətbiq olunur.
Əməliyyat riskinə nəzarət üzrə aşağıdakılar əsas götürülür:
- aparılan bank əməliyyatları və digər razılaşmalar üzrə qəbul olunmuş limitlərə riayət olunması üzərində nəzarət;
- Bankın maddi aktivləri və məlumatlarından istifadə qaydalarına riayət olunması;
- işçi heyətin tələb olunan səviyyədə hazırlanması;
- aparılan bank əməliyyatları və digər razılaşmalar üzrə ilkin sənədlərin və hesabların müntəzəm olaraq yoxlanması.
Əməliyyat riskinin məhdudlaşdırılması məqsədilə Bank, əməliyyatların aparılması və razılaşmaların icrası zamanı maliyyə-təsərrüfat fəaliyyətinin fasiləsizliyini təmin etmək məqəsdilə gözlənilməyən hadisələr zamanı hərəkət planı daxil olmaqla (maliyyə-təsərrüfat fəaliyyətinin fasiləsizliyini və/və ya bərpasını təmin edən planlar) kompleks tədbirlər sistemi nəzərdə tutur.
Bank məlumat sistemlərinin və resurslarının müdafiəsi və bərpasına mühüm yer verir. Bu məqsədlə Bank ilkin və ehtiyat məlumatların ayrılıqda saxlanmasını təmin edir ki, onların eyni vaxtda itirilməsinin və/və ya zədələnməsinin qarşısını alsın. Bununla yanaşı, Bank Məlumat təhlükəsizliyi siyasətində nəzərdə tutulmuş mühafizə tədbirlərini də daim diqqət mərkəzində saxlayır.
Bank əməliyyat riskinin idarə olunmasının səmərəliliyi üzərində nəzarəti həyata keçirir.
İdarəetmə orqanları mütəmadi olaraq əməliyyat riskinin idarə olunmasının səmərəliliyini qiymətləndirir və onları maraqlandıran məlumatların təqdim olunması Bankın əməkdaşları üçün vacibdir.
Əməliyyat riskinin səviyyəsi müntəzəm şəkildə və yarımildə bir dəfədən az olmamaq şərtilə qiymətləndirilməli və Müşahidə Şurası və İdarə Heyətinə məlumat verilməlidir. Əməliyyat riskinin idarə olunmasının səmərəliliyi risklərin idarə olunması sisteminin digər ünsürləri nəzərə alınmaqla kompleks əsasda həyata keçirilir.
Mövcud daxili proses və proseduralar, istifadə olunan texnoloji sistemlər əməliyyat riski mənbələrinin müəyyənləşdirilməsi üçün mütəmadi olaraq nəzərdən keçirilir. Bu zaman dövrilik tələbatdan asılı olaraq müəyyənləşdirilir və təftiş ildə bir dəfədən az olmayaraq aparılır.