PAŞA Bank

Bankda bazar riskinin idarəolunması bazar riskinin mənbələrinin ayrılması, qəbul edilən risk üçün cavabdehlik, mümkün itkilərin məhdudlaşdırılması və bazar riskinin idarəolunmasının mərkəzləşdirilməsi prinsiplərinə əsaslanmışdır.

Bank bazar riskinin idarəolunması sistemini aşağıdakı məqsədlərlə təşkil edir:
- bazar qiymətlərinin dəyişməsi nəticəsində itki baş verməsinin qarşısını almaq;
- Bankın maliyyə stabilliyini təmin etmək üzrə Mərkəzi Bankın tələblərinə əməl etmək;
- Bazar vasitələri ilə iş zamanı Bankın və onun müştərilərinin qanuni maraqlarının qorunmasını təmin etmək.

Bazar riskinin idarəolunması sisteminin yaradılması üzrə əsas tapşırıqlar aşağıdakı kimi olacaq:
- ticarət portfellərinin rəngarəngliyinə nəzarətin təşkili;
- Bankın açıq mövqelərini onun maliyyə vəziyyəti üçün təhlükə yaratmayacaq səviyyədə saxlamaq.

Risklərin ayrılması prinsipinə uyğun olaraq hər cavabdehlik mərkəzi ancaq biznesin konkret növünə xas olan bazar riskini daşıyır. Bu prinsipin təyin edilməsi limitlərin səmərəli şəkildə bölüşdürülməsini, həmçinin onlardan istifadəyə operativ şəkildə nəzarət edilməsini təmin edir.

İdarə heyəti Bankın xarici bazarda əməliyyatlar aparmağa və mövqelər açmağa icazəsi olan şöbələrinin siyahısını müəyyən edir.

İtkilərin məhdudlaşdırılması prinsipinə uyğun olaraq İdarə Heyətinin təyin etdiyi limitlərin cəmi həcmi (o cümlədən AVM limitləri) Mərkəzi Bank tərəfindən təyin edilmiş normativ münasibətdən artıq olmamalıdır. Bundan əlavə Bank həmçinin bazar risklərin səviyyəsinin məhdudlaşdırılması üzrə analitik işləri aparır və bu təhlilin nəticələri əsasında limitlər təyin edə bilər.

Risk üçün cavabdehlik prinsipinə uyğun olaraq bazar riski ilə əlaqəli əməliyyatları aparmaq səlahiyyəti verilmiş şöbələr bu səlahiyyətlərdən səmərə ilə istifadə etməyə cavabdehlik daşıyır.

Bazar riskinin idarəolunmasının mərkəzləşdirilməsi prinsipi ilə əlaqədar olaraq Bankın (o cümlədən AVM) açıq mövqelərinə təsir edən sövdələrə dair bütün məlumatlar mövqelərin gündəlik daxili tənzimlənməsi və günün sonuna mövqelərin proqnozunun hazırlanması məqsədilə bu əməliyyatlar yerinə yetirildikcə Maliyyə Menecmenti Departamentinə daxil olur.

Bazar riskinin idarəolunması üsulları yaranan risklərin xarakterindən asılı olur və aşağıdakı növlərə bölünür:
- ümumi, yəni bazar (valyuta, faiz, fond) riski anlayışına daxil olan bütün risk növlərinə şamil edilənlər;
- xüsusi, yəni risklərin və ya maliyyə sənədinin (ticarət portfelinin) ancaq hər hansı səciyyəvi növünə şamil edilənlər.

Valyuta riskinin idarəolunması sistemi

Valyuta riskinin idarəolunması struktur üsullarına aid edilir. Valyuta riskinin idarəolunması obyektlərinə aşağıdakılar daxildir:
- ümumi bank AVM;
- sub-mövqelər:
--- Bankın sərmayə AVM;
--- ticarət mövqeləri.

Valyuta riskinin tənzimləmənin əsas vasitələri aşağıdakılardır:
- vahid kurs siyasəti;
- AVM nəzarət sistemi.

Faiz riskinin idarəolunması sistemi

Faiz riski balansın həm aktiv, həm də passiv maddələri üzrə yarana bilər. Faiz riskinin idarəolunmasının əsas vasitələri aşağıdakılardır:
- faiz dərəcələrinin təyin edilməsinin vahid siyasəti;
- GAP həcminə nəzarət.

Bank vahid faiz siyasətini daxili və xarici amilləri nəzərə almaqla tətbiq edir. Xarici amillərə bazarda vasitələrin müəyyən növü üzrə faiz dərəcəsinin kəmiyyəti daxildir. Daxili amillərə Bankın aktiv və passivlərin dərəcələr və müddətlər üzrə bölünməsi və GAP fərqinin təyin edilməsi daxildir.

Fond riskinin idarəolunması sistemi

Fond riskinin idarəolunmasının əsas vasitəsi limitlər sistemi olacaq. Bank fond bazarında aşağıda verilmiş limitlər sistemini qəbul edir:
- qiymətli kağızlar emitenti üçün limit;
- ticarət və/yaxud sərmayə portfelində kağızların payına qoyulan limit;
- yekcins maliyyə vasitələrinə qoyulan limit;
- stop loss limitləri.

Limitlər sistemi risklərin idarəolunması sisteminin tərkib hissəsi olub, limitlərin təyin edilməsi qaydasını, konkret vasitələr üçün limit növlərini və aidiyyatı olan şöbələrin cavabdehliyini müəyyən edən uyğun daxili normativ sənədlərlə möhkəmləndirir.

Bazar risklərinin idarəolunmasının səmərəliliyinə nəzarət sistemi

Bankın Idarə Heyəti bazar riski səviyyəsinə ümumi nəzarəti yerinə yetirir, bazar riskinə malik olan vasitələrin siyahısını, onlar üçün ayrılmış limitləri müəyyən edir, həmçinin onların yerinə yetirilməsinə nəzarət edir, bazar qiymətlərinin kəskin tərəddüdləri halında və ya konyunkturanın digər kəskin dəyişmələri zamanı ticarət portfelinin tənzimlənməsinə dair qərar qəbul edir.

Aktiv və passivlərin idarəolunması Komitəsi vahid faiz siyasətinin tətbiqini və bu siyasətə əməl edilməsinə nəzarəti həyata keçirir.

Maliyyə menecmenti departamenti risklərin səviyyəsinə cari nəzarəti yerinə yetirir, ticarət portfeli daxilində sub-limitləri idarə edir və yenidən bölüşdürür, bazar konyunkturasının təhlilini aparır və bazar risklərinin səviyyəsini proqnozlaşdırır.

Hesabat şöbəsi Bankın bazar vasitələrinə verdiyi tələblərin əməl edilməsinə nəzarət edir, o cümlədən AVM-nin miqdarına və Bankın kapital hesabına daxil olan bazar riskinin həcminə nəzarət edir, həmçinin Mərkəzi Banka təqdim ediləcək məlumatı toplayır və işləyir, ticarət portfelinin formalaşmasına və strukturunun dəyişməsinə, təyin edilmiş limitlərə əməl edilməsinə və sövdələrin yerinə yetirilməsinə operativ nəzarəti yerinə yetirir.

Midl-ofis limitlərin cəmi miqdarına, o cümlədən AVM limitlərinin miqdarına nəzarət, limitlərə hazırkı dövrdə əməl edilməsinə nəzarət edir, tiketlərin sövdənin şərtlərinə uyğunluğunun ilkin yoxlanışını aparır, o cümlədən bağlanan sövdələrin qeydiyyatını aparır.

Risklərin idarəedilməsi departamenti öz fəaliyyət planına və ya rəhbərliyin göstərişlərinə uyğun olaraq bazar riskləri və ya onların ayrı-ayrı elementlərinin idarəolunması sisteminin səmərəliliyini yoxlayır, həmçinin mümkün itkilərə qarşı yaradılan ehtiyatların hesabat bazasının elementlərinin düzgün qruplaşdırılmasını və ehtiyatların tam formalaşdırılmasını və limitlərə əməl edilməsini yoxlayır.

Risklərin idarəedilməsi Komitəsi müntəzəm olaraq bazar riskinin təyin edilmiş səviyyələrinin məqsədəuyğunluğunu qiymətləndirir və bazar riskinin idarəolunması sisteminin təkmilləşdirilməsi üzrə tədbirlər hazırlayır. Daxili nəzarət xidməti Bankın bazar riski səviyyəsinə dair hesabatı Müşahidə Şurasına təqdim edir.