Strateji risklər

Strateji riskin digər bank risklərindən (məsələn, kredit, valyuta və ya hüquqi risk, iş nüfuzunun itirilmə riski və s.) fərqi bu riskin Bankın kifayət səviyyədə idarə olunmadığı halda və ya strateji məqsəd və tapşırıqlar düzgün seçmədikdə yarana biləcək potensial zərərlərə səbəb olmasıdır.
"PAŞA Bank" ASC-də strateji riskin idarə olunması aşağıdakı məqsədlərlə təşkil olunub:
- Bankın iş nüfuzunun, bazardakı mövqeyinin itirilməsi və itkilərə səbəb olan səhv, qeyri-səmərəli strategiyanın (həm ümumi inkişaf strategiyası, həm də ayrı-ayrı strateji qərarlar) seçilməsi ehtimalının minimallaşdırılması;
- mümkün itkilərin azaldılması, Bankın müştərilər, kontragentlər, təsisçilər, maliyyə bazarının iştirakçıları, dövlət orqanları və yerli idarəetmə orqanları, Bankın iştirakçısı olduğu bank şuraları (assosiasiyaları) qarşısında iş nüfuzunun qorunması;
- əməliyyatların idarə olunması keyfiyyətinin artırılması yolu ilə effektivliyinin artırılması;
- müştərilərin, səhmdarların və Bankla maliyyə münasibətlərinə daxil olan əmanətçilərin qanuni hüquqlarının qorunmasının təmin olunması.
Strateji riskin idarə olunması sistemini yaradılmasının əsas məqsədləri aşağıdakılardır:
- korporativ idarəetmənin Bankın miqyası və məqsədlərinə cavab verən düzgün və effektiv modelinin yaradılması;
- Bankın öz öhdəliklərini yerinə yetirməsi, nəzarət orqanların tələblərinə əməl etməsi, iş etiketi, peşəkar davranış və fəaliyyət standartlarının normalarına riayət etməsi yolu ilə vicdanlı iş nüfuzunun formalaşdırılması;
- Bankın fəaliyyətinin bütün mərhələlərində maraqların toqquşmasının aradan qaldırılması.
Strateji riskin idarə olunması sistemini yaradılması zamanı Bank aşağıdakı əsas yanaşmalardan istifadə edir:
- qanunvericiliyə, o cümlədən bank sirri, çirkli pulların yuyulması və terrorizmin maliyyələşdirilməsi haqqında qanunvericiliyə riayət olunmasına mütəmadi nəzarət;
- müştəri və kontragentlərin ödəniş tələbi əsasında hesabatların aparılması, əmanətlər və digər əməliyyatlar üzrə faiz və əsas məbləğin hesablanması zamanı vaxt limitinə riayət olunması;
- mühasibat hesabatları və səhmdarlara, müştərilərə, kontragentlərə, nəzarət orqanlarına və digər maraqlı şəxslərə təqdim olunan, o cümlədən reklam məqsədilə dərc olunan məlumatların düzgünlüyü üzərində nəzarət;
- Bankda məlumat itkisinin və sızmasının qarşısını alan və eyni zamanda qərar qəbulu üçün tələb olunan düzgün məlumatları vaxtında təqdim etməyə imkan verən ümumbank məlumat təminatı və sənəd dövriyyəsi sisteminin işlənib hazırlanması;
- Bankın fəaliyyətin üzrə ən əsas qərarların qəbulu zamanı kollegiallıq prinsipinə əməl olunması və bu prinsipin normativ təminatı;
- Bankın idarə olunmasında iştirak edən bölmələrin məsuliyyətinin müəyyən olunması və düzgün bölüşdürülməsi prinspinə əməl edilməsi;
- Bankın şöbələrinin funksional vəzifələrinin onların ön, orta və arxa ofisə aid olması əsasında bölünməsi prinsipinə ciddi riayət olunması.
Strateji riskin idarə olunması sisteminin təşkilinin əsas prinsipləri aşağıdakılardır:
- strateji riskin müəyyənləşdirilməsi, qiymətləndirilməsi, qəbul olunan səviyyəsinin təyin olunması və monitorinqi qaydasının təsdiqlənməsi;
- strateji riskin qəbul olunan səviyyədə saxlanması, o cümlədən risk üzərində nəzarət və/və ya riskin minimallaşdırılması üçün tədbirlərin görülməsi;
- strateji risklərin idarə edilməsi üzrə məlumatın Müşahidə Şurasına, icraedici orqanlara, şöbələrə və əməkdaşlara təqdim olunma qaydasının müəyyənləşdirilməsi;
- strateji riskin idarə olunmasının əsas prinsiplərinin reallaşdırılması zamanı səlahiyyət və məsuliyyətin Müşahidə Şurası, icraedici orqanlar, şöbələr və əməkdaşlar arasında bölüşdürülməsi;
- strateji riskin idarə olunmasının effektivliyi üzərində nəzarətin həyata keçirilməsi.
Strateji riskin idarə olunması sisteminin təşkili aşağıdakı 3 əsas istiqamətdən ibarətdir:
- risk amillərinin yaranmasının qarşısının alınmasına yönəlmiş sistemlər (önləndirici tədbirlər);
- risklərin müəyyənləşdirilməsi, təhlili və risk amillərinin qiymətləndiriliməsi üzrə tədbirlər sistemi (cari tədbirlər);
- müəyyənləşdirilmiş risk amillərinin optimallaşdırılması, o cümlədən aradan qaldırılması üzrə tədbirlər sistemi (sonrakı tədbirlər).
Strateji riskin müəyyənləşdirilməsi, qiymətləndirilməsi və onun qəbul olunan səviyyəsinin təyin olunması üçün Bank "Strateji riskin müəyyənləşdirilməsi və qiymətləndirilməsi Metodikası"nı işləyib hazırlamışdır.
Strateji riskin müəyyənləşdirilməsi və qiymətləndirilməsi zamanı şöbələrin qarşılıqlı fəaliyyəti "Risklərin idarə olunması siyasəti" ilə müəyyən olunan funksiyalar, o cümlədən onların vəzifə təlimatları və Bankın idarə olunması prosesindəki rolu ilə tənzimlənir.
Strateji riskin idarə olunması prinsiplərinin işlənib hazırlanması və tətbiqi üzrə məsuliyyət səlahiyyətləri Bankın nizamnaməsi ilə müəyyən olunan Müşahidə Şurasının üzərinə qoyulur.
Bank əməkdaşlarının üçüncü şəxslər tərəfindən qanunsuz hərəkətlərə cəlb edilməsinin qarşısını almaq üçün müdafiə tədbirləri sistemini təşkil edir.
Effektiv təhlilin aparılması və strateji riskin minimallaşdırılması məqsədilə Bank öz fəaliyyət istiqamətlərinə uyğun olaraq zərərlərin məlumat bazasına strateji risk nəticəsində yaranan zərərlər, onların həcmi, yaranma səbəbləri və ödənmə mənbələri, o cümlədən riskin artması faktları haqqında məlumatları daxil edir.
Bank öz iş reputasiyasına təsirini qiymətləndirmək məqsədilə rəhbərlik və özü haqqında meydana gələn bütün məlumatların monitorinqini aparır və bu məlumatları hüquqi cəhətdən qiymətləndirir.
Risklərin idarə olunması sisteminə daxil olan bölmələr aşağıdakılardır:
- Müşahidə Şurası;
- İdarə Heyətinin Sədri və onun müavinləri;
- Kollegial icra orqanları (İdarə Heyəti, Komitələr və s.);
- Risklərin İdarəedilməsi Departamenti;
- Komplayens Departamenti;
- Daxili Audit Departamenti.